ในการเสด็จครั้งนั้น พระครูสังฆรักษ์ทรงวุฒิ อนาวิโล (วรรณรัตน์) รองเจ้าอาวาสวัดไผ่ล้อม อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด ได้เล่าเหตุการณ์ว่า

       “...พระองค์ท่านเสด็จฯ มา ตุลา หนึ่งหนึ่ง (เดือนตุลาคม พุทธศักราช 2511) อาตมาบวช มกรา หนึ่งสอง (เดือนมกราคม พุทธศักราช 2512) อาตมาได้เห็นพระองค์ท่านข้างกำแพงโบสถ์ เขาไม่ให้เข้าข้างใน ...สมัยนั้นวัดไผ่ล้อม
ไม่มีกำแพง  มีแต่ต้นไม้ต้นไผ่อยู่รอบ ๆ วัด มีคนมาเฝ้าเยอะมาก อาตมาเดินผ่านเข้ามาที่โบสถ์  ได้เห็นทั้งสองพระองค์...”

       “...สมัยนั้น ท่านเจ้าคุณบุรเขตต์ เป็นเจ้าอาวาสวัดไผ่ล้อม และท่านเจ้าคุณราช เป็นเจ้าคณะจังหวัดตราด  ...ทีนี้ ในปี 2511 ผู้ว่าราชการจังหวัดตราด คือ นายจรัส เทศวิศาล ได้ขอจองเป็นเจ้าภาพกฐินวัดไผ่ล้อมไว้ ท่านเจ้าคุณท่านบอกว่า มีคนในตลาด มาเล่าให้ฟังว่า มีคนแปลก ๆ หน้าตาแปลก ๆ มานั่ง มาเดินในชุมชนต่าง ๆ ซึ่งจังหวัดเราไม่ได้มีคนมากมายอะไร พอมีคนแปลก ๆ เข้ามา ก็จะสังเกตง่าย ต่อมาคนเหล่านี้ก็หายเงียบไป จากนั้นก็มีหนังสือจากพระราชวังส่งมาถึงวัดไผ่ล้อมเลยว่า ในหลวงจะเสด็จมาวัดไผ่ล้อม ผู้ว่าที่จองกฐินไว้ก็ถอย เพราะในหลวงจะมาถวายกฐินที่วัดไผ่ล้อม...ถือว่าเป็นเหตุการณ์ที่ไม่มีใครคาดคิด อย่างนี้เรียกว่ากฐินต้นนะทีนี้คนจากในวังมาฝึกพระ มาซ้อมพิธีแบบในวัง...”
 

พระครูสังฆรักษ์ทรงวุฒิ อนาวิโล (วรรณรัตน์)
23 พฤษภาคม พุทธศักราช 2560

ข้อมูล : สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตราด

หากย้อนไปเมื่อ 43 ปีที่แล้ว ที่นี่ คือ...“ศูนย์สภากาชาดไทย เขาล้าน จังหวัดตราด “ คือศูนย์ช่วยเหลือแก่ผู้อพยพชาวกัมพูชา ที่อพยพหนีภัยสงครามภายในประเทศ เข้ามาทางชายแดนไทย เฉพาะทางชายแดนด้านจังหวัดตราดเมื่อเดือนพฤษภาคม 2522 มีจำนวนเขมรอพยพ ร่วมแสนคน มาพึ่งพระบรมโพธิสมภารในเขตราชอาณาจักรไทย สุดปัญญาที่ทางจังหวัดตราดจะบรรเทาความเดือดร้อนได้ สภาพเขมรอพยพในขณะนั้น เป็นที่น่าสังเวชใจของผู้พบเห็นเป็นอย่างยิ่ง แต่ละคนอยู่ในสภาพซูบผอม อดอยาก หิวโหย บางรายมีแต่ หนังหุ้มกระดูก สภาพเหมือนศพเดินได้ บางรายเจ็บป่วยนอนกับพื้นดินอย่างระเกะระกะ ผู้อพยพส่วนใหญ่ เป็นสตรีและผู้สูงอายุ ส่วนเด็กอยู่ในสภาพบ้านแตกสาแหรกขาด พ่อแม่ตายระหว่างทาง มีเด็กเล็กนอนรอความตายเป็นจำนวนมาก เนื่องจากขาดอาหารและผู้ดูแล เด็กอ่อนบางรายถูกวางทิ้งไว้ตามลำพัง นอนหายใจรอความตายอย่างช้า ๆ บนพื้นดินที่เต็มไปด้วยโคลนและอุจจาระ ด้วยเหตุที่เขมรอพยพจำนวนมากเหล่านั้น ล้วนอดอยากหิวโหย เจ็บป่วย เกินกำลังของทางจังหวัดจะดูแลช่วยเหลือได้

ดังนั้น ในช่วงต้นเดือน พฤษภาคม 2522 นายปัญญา ฤกษ์อุไร ผู้ว่าราชการจังหวัดตราดขณะนั้น จึงติดต่อขอความช่วยเหลือในชั้นต้นมายัง สภากาชาดไทย เพื่อขอความอนุเคราะห์ในเรื่องยารักษาโรค เสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม และอาหาร เท่าที่จะเป็นไปได้ ในครั้งนั้น ศาสตราจารย์ นายแพทย์หม่อมหลวงเกษตร สนิทวงศ์ เลขาธิการสภากาชาดไทย ได้นำความขึ้น กราบบังคมทูลสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี อุปนายิกาผู้อำนวยการสภากาชาดไทยและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สภานายิกาสภากาชาดไทย โดยลำดับ

เมื่อความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สภานายิกาสภากาชาดไทย ทรงตัดสินพระราชหฤทัยพระองค์เองโดยมิทรงคำนึงถึงความปลอดภัย ส่วนพระองค์ ทรงนึกถึงมนุษยธรรมเป็นข้อสำคัญที่หนึ่ง ดังนั้น ณ วันที่ 26 พฤษภาคม พุทธศักราช 2522 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในฐานะสมเด็จองค์สภานายิกาสภากาชาดไทย จึงได้เสด็จ พระราชดำเนินทรงเยี่ยมผู้อพยพชาวเขมรซึ่งเวลานั้นรวมกันอยู่ที่บ้านเขาล้าน ตำบลไม้รูด อำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด เป็นการฉุกเฉิน เมื่อพระองค์ท่านเสด็จฯถึง จึงเสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมเยียนผู้อพยพทันที ท่ามกลางแดดเปรี้ยงตอนเที่ยงวัน พระราชดำเนินตั้งแต่ หัวบ้านเขาล้านจนไปจรดชายทะเล ระยะทางประมาณ 2.3 กิโลเมตร โดยมีทรงเห็นแก่ความเหน็ดเหนื่อย

จะเห็นได้ว่าศูนย์สภากาชาดไทย เขาล้าน จังหวัดตราด ได้ตั้งขึ้นตามพระราชเสาวนีย์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สภานายิกาสภากาชาดไทย โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะช่วยชีวิตเพื่อน มนุษย์ด้วยกัน ตามหลักการของกาชาดและหลักธรรมของทุกศาสนา ซึ่งศูนย์นี้ได้เปิดให้เป็นศุนย์อพยพช่วยเหลือชาวกัมพูชาเป็นเวลา7 ปี และปิดตัวลงอย่างเป็นทางการในวันที่ 4 กรกฎาคม 2529 และในปี พ.ศ. 2535 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี อุปนายิกาผู้อำนวยการสภากาชาดไทย ทรงมีพระราชดำริให้พัฒนาศูนย์สภากาชาดไทย แห่งนี้ เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติ และเฉลิมฉลองในวโรกาสที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สภานายิกาสภากาชาดไทย ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 5 รอบในปี พ.ศ. 2535 และได้พัฒนาศูนย์ราชการุณย์สภากาชาดไทย เขาล้าน ให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อนสำหรับประชาชนทั่วไปเชิงอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ที่มา :  ศูนย์ราชการุณย์ สภากาชาดไทย เขาล้าน